Kornacka Katarzyna
PDF Drukuj Email
45(2009)2 - Prace przeglądowe


Katarzyna Kornacka

Racjonalność woli jako dominanta strukturalna myśli etycznej Wilhelma Ockhama

  • język publikacji: polski


Streszczenie

Teoria moralna Wilhelma Ockhama stanowiła i nadal stanowi najbardziej kontrowersyjny problem dotyczący jego myśli filozoficznej. W dziewiętnastym stuleciu, na przykład, etyka Ockhama zaklasyfikowana została jako absolutnie woluntarystyczna. Obecnie natomiast coraz większa liczba badaczy uznaje ją z kolei za racjonalistyczną, twierdząc, iż poglądy moralne Ockhama nie mają żadnego związku z woluntaryzmem teorii metafizycznej franciszkańskiego myśliciela. Dlatego też wydała się uzasadniona próba reinterpretacji myśli moralnej Venerabililis Inceptoris.

Artykuł powstał w wyniku badań jego autorki nad dziełami filozoficznymi i teologicznymi Ockhama. Wykorzystano tu również filozoficzne implikacje zawarte w ?Dialogu?, tj. najobszerniejszym dziele polemiczno-politycznym myśliciela z Oksfordu.

Wyniki badań wskazały, iż system etyczny Ockhama nie może zostać określony ani jako wyłącznie woluntarystyczny, ani też jako racjonalistyczny, ze względu na szczególne pojmowanie woli, która jest w ujęciu Ockhama racjonalna. Choć bowiem zasadniczą jej cechą pozostaje autonomia, to podstawowym celem woli jest respektowanie dyktatów prawego rozumu. Za dobre zaś w porządku moralnym uznać można jedynie te akty woli, które są konsekwencją racjonalnych wyborów podmiotu działania.