Święcki Paweł
PDF Drukuj Email
45(2009)2 - Świadomość i przedmiot


Paweł Święcki

Ontyczne podstawy intencjonalności poznania i chcenia.
Podejście Tomaszowe

  • język publikacji: polski


Streszczenie

Św. Tomasz z Akwinu wyróżnia dwa rodzaje intencjonalnych aktów umysłu: akty poznawcze i akty pożądawcze. Akty poznawcze można ująć jako ruch (motus) bytu ku duszy w celu wytworzenia w duszy obrazu tego bytu, akty pożądawcze ? jako ruch duszy do bytu w celu osiągnięcia samego bytu. Akty obu rodzajów możliwe są dzięki temu, że dusza (podmiot) ma intelekt i wolę, a byt (przedmiot) jest transcendentalnie prawdziwy i dobry. Artykuł pokazuje, że dusza i byt tworzą razem pierwotny ?układ? ontyczny, co umożliwia zachodzenie wszelkich relacji intencjonalnych. Zarówno w poznaniu, jak i w pożądaniu występuje pewna aktualizacja możności nie tylko po stronie podmiotu, ale również po stronie przedmiotu. W pracy zaproponowane są definicje woli, intelektu, dobra i prawdy.

 
PDF Drukuj Email
46(2010)2 - Prace przeglądowe



Paweł M. Święcki

Pożądanie a intelekt według św. Tomasza z Akwinu

  • język publikacji: polski


Streszczenie

Przedmiotem pracy jest pożądanie i jego rola w ludzkim poznaniu intelektualnym. Analiza oparta jest na pracach św. Tomasza z Akwinu, gównie na jego "Summa Theologiae" i "Quaestiones disputatae de veritate". Rozważane są wyłącznie władze rozumnej części duszy – intelekt i wola. Według Tomasza obecność pożądania na tym poziomie nie ogranicza się do wolnych aktów woli. Pożądanie występuje także w samej strukturze owych władz – zarówno w intelekcie, jak i w woli występuje pożądanie naturalne, które skłania je do działania. Obie władze w sposób naturalny pożądają: poznania prawdy oraz przedmiotu poznania jako takiego. Są zatem trzy typy pożądania, które wpływają na akty intelektu: wolne akty woli, pożądanie naturalne woli oraz pożądanie naturalne intelektu. Ich istota, wzajemne relacje oraz ich wpływ na intelekt są omawiane. Pokazuję, że według Tomasza pożądanie naturalne intelektu woli umożliwia jakąkolwiek intelektualną aktywność.