Furman Marcin
PDF Drukuj Email
45(2009)2 - Świadomość i przedmiot


Marcin Furman

Aporia poznania jako transcendentalny fundament świadomości

  • język publikacji: polski


Streszczenie

Refleksja świadomości dzieli rzeczywistość. Z jednej strony przedstawiony zostaje podmiot, drugą stroną jest przedmiot poznania. Jednakże poznający podmiot jest bytem problematycznym. Implikuje on bowiem w sobie byt różny od siebie.

Odwołując się do fenomenologii Maurice?a Merleau-Ponty?ego artykuł pokazuje, że stanowisko poznającego podmiotu nie może być inaczej określone jak tylko przez wpisaną w jego transcendentalną naturę aporię. Ciało daje wprawdzie poczucie symbiozy ja empirycznego i świata, ale nie może być poznaniem. Tym samym Merleau-Ponty przywraca utracony przez Edmunda Husserla w redukcji fenomenologicznej świat, ale rezygnuje z poznania, którego istotą jest perspektywa podmiotu.

Poznanie może być określone tylko perspektywą podmiotu. Pierwotność rzeczy samej w sobie jest w poznaniu nieuchwytna. Przedmiot poznania jest obecny tylko na podstawie relacji intersubiektywnej. Stąd pojmowanie go jako rzecz sama w sobie jest aporetyczne. Widoczne staje się to w świadomości, która określając możliwości poznawcze podmiotu równocześnie pokazuje, że zwykle próbuje on je przekraczać.