Barański Jarosław
PDF Drukuj Email
47(2011)3 - Nauka a utopia. Granice poznania naukowego



Jarosław Barański

Ciało plastyczne jako epistemologiczna figura biotechnologicznej utopii

  • język publikacji: angielski


Streszczenie

U podstaw naukowej deklaracji o możliwości przeobrażenia kondycji ludzkiej tkwi odrzucenie przeświadczenia o doskonałości ludzkiego bytu i zaakceptowanie przekonania o jego niepełności i ułomności biologicznej, będącej źródłem chorób, starości i, wreszcie, śmiertelności człowieka. Prowadzi to do usankcjonowania takiego rozumienia ludzkiej kondycji, na mocy którego to, co cielesne, jest pojmowane jako cecha akcydentalna.

W utopijnej perspektywie biotechnologii ciało może być wybawione od cielesnych deficytów, ułomności, wad i ograniczeń. Biologiczna natura człowieka staje się przedmiotem biotechnologicznej transformacji dzięki technologiom optymalizującym własności ciała bądź substytuującym ciało artefaktem technicznym.

Ta perspektywa pociąga za sobą przekonanie o nieograniczonej i nielimitowanej plastyczności ciała, którą definiuje ekwiwalentność i podatność na transformację optymalizującą jego własności. Projekt biotechnologii medycznej mierzy w przebudowę ludzkiego ciała, które dzięki tej właśnie technologii i pod jej naporem, staje się coraz bardziej plastyczne. Na naukowo-medycznych podstawach rodzi się więc biotechnologiczna utopia ciała rozumiana jako projekt ciała doskonałego, ciała niezniszczalnego, ciała zdolnego do regeneracji i samoregeneracji. Stawia ona fundamentalne pytania o tożsamość osobniczą człowieka i jego tożsamość gatunkową.

 

 
PDF Drukuj Email
46(2010)2 - Mózg - psychika: współczesna filozofia medycyny



Jarosław Barański

Medykalizacja zachowań społecznych, czyli o utopii szczęśliwej duszy

  • język publikacji: polski


Streszczenie

Możliwości terapeutycznej kontroli nad układem nerwowym sprzyjają tendencji do medykalizacji zachowań społecznych. Polega ona na zinterpretowaniu emocji i zachowań człowieka w kategoriach medycznych i przypisaniu im zdolności do zmiany, którą wyzwala się za pomocą terapii farmakologicznej. Ekspresja emocjonalna lub zachowania nietypowe, niepodlegające powszechnym, względnie uznanym przez ekspertów medycznych, normom, po prostu – nieakceptowane, są definiowane jako choroba (illness) czy zaburzenia psychiczne.

Konsekwencją medycznej terapii zaburzeń psychicznych jest uzależnienie od środków farmakologicznych, które modyfikują nie tylko zachowania człowieka, ale nadto jego sposób postrzegania siebie i innych oraz doświadczania świata. Spełnienie wymogów norm społecznych zachowań prowadzi do uznania farmakologicznie uzyskanych stanów pobudzenia lub wytłumienia jako normalnych i pożądanych. Nadto, rezultatem medykalizacji zachowań społecznych jest przeświadczenie, iż dzięki chemicznej kontroli nad ośrodkowym układem nerwowym dokonać można transformacji psychicznej. Normą społeczną staje się więc okazywanie radości i otwartości, brak smutku, lęku i żalu, jak i odporność na stres. Za tą normą kroczy pojęcie zdrowia, które jest dobrostanem psychicznym uzyskanym niezależnie od środowiska społecznego, w którym człowiek żyje. To projekt szczęśliwej duszy, który zapewnić ma radość tym, którzy ją utracili; spokój tym, którzy z powodu innych, dotąd nieleczonych, byli niespokojni.