Borkowski Paweł
PDF Drukuj Email
48(2012)3 - Artykuły

Paweł Borkowski

Koncepcja najlepszego ustroju politycznego według Arystotelesa

  • język publikacji: polski


Streszczenie

Przedmiotem artykułu jest koncepcja Arystotelesa odnosząca się do najlepszej postaci rządu, czyli ustroju wspólnoty politycznej. Przeprowadzone badania wykazały, że Arystoteles rozróżnia i omawia cztery rodzaje najlepszego ustroju, mianowicie: a) ustrój idealny, najdoskonalszy w sensie bezwzględnym, który utożsamia się z królestwem lub arystokracją; b) ustrój powszechnie najlepszy (praktyczny, uniwersalny), którego funkcjonowanie opiera się na średniej klasie obywateli i którego nie należy mylić z politeją, jedną ze szczególnych form rządu; c) ustrój najlepszy w znaczeniu względnym (optymalny), dostosowany w swoim charakterze do konkretnego położenia albo całej ludności, albo niektórych jej grup; d) wreszcie ustrój najlepszy w sensie technicznym czy hipotetycznym, konsekwentnie zorganizowany według pewnej liczby ściśle określonych założeń. Z przeprowadzonych badań wypływa m.in. wniosek, że Arystoteles nie wskazuje jednego, jakoby doskonałego rządu dla wszystkich miast-państw greckich, lecz stara się łączyć wymogi rozumu i cnoty z realiami przeciętnego życia.

 

 
PDF Drukuj Email
46(2010)1 - Prace przeglądowe



Paweł Borkowski

Indywidualna prewencja jako istotna cecha ustroju paternalistycznego

  • język publikacji: polski


Streszczenie

Artykuł objaśnia jedną z istotnych cech paternalizmu – systemu rządów politycznych funkcjonującego obecnie w tak zwanych państwach opiekuńczych. Paternalizm de facto i de iure dąży do całkowitej kontroli nad ludzkimi zachowaniami, również tymi, które w głównej albo wyłącznej mierze dotyczą samych podmiotów działających. Dla potrzeb artykułu tę szczególną właściwość rządów paternalistycznych określono mianem „indywidualna prewencja”. Indywidualna prewencja wydaje się opierać na ogólnym założeniu, że istoty ludzkie, jeśli są pozostawione bez nadzoru politycznego, mogą zachowywać się w sposób autodestrukcyjny albo przynajmniej krzywdzić same siebie. W związku z tym zwolennicy paternalizmu utrzymują, że państwo, korzystając z właściwych sobie środków ustawodawczych, administracyjnych i karnych, powinno uniemożliwiać obywatelom krzywdzenie samych siebie i przez to poszerzać zakres ich racjonalności i wolności. Pozostaje jednak faktem, że ogólne założenie, na którym opiera się indywidualna prewencja, jest wysoce dyskusyjne. Jak dowodzi na przykład Arystoteles w "Etyce Nikomachejskiej", niemożliwe jest, żeby ktokolwiek krzywdził siebie świadomie i dobrowolnie. Oczywiście jednostki mogą niekiedy postępować autodestrukcyjnie z racji nieuniknionych ograniczeń swojej wiedzy i kompetencji. Niemniej, jak brzmi wniosek artykułu, państwo paternalistyczne wbrew swojej naczelnej idei łatwo przeradza się w państwo totalitarne.