Uwaga, otwiera nowe okno. PDFDrukujEmail



Andrej Démuth
Slávka Démuthová

Zagadnienie interdyscyplinarności (kwestie metafizyczne i metodologiczne)

  • język publikacji: angielski


Streszczenie

Autorzy koncentrują się na wybranych metafizycznych i epistemologicznych aspektach nauk kognitywnych, które są typowym przykładem podejścia interdyscyplinarnego w filozofii.

Pierwszym dyskutowanym problemem jest kwestia kompatybilności metod. Wielu filozofów uznaje tylko jedną rzeczywistość. Sądzą, że poszczególne dyscypliny naukowe odkrywają pewne aspekty tej rzeczywistości. Używając różnych metod można uchwycić więcej aspektów tej jedynej rzeczywistości. Ten (platoński) punkt widzenia zakłada, że wszystkie metody badawcze są kompatybilne, ponieważ służą badaniu jedynej rzeczywistości. Inni twierdzą, że zasady wyjaśniania i używane metody determinują obiekt badania. Wskazują, że metoda badawcza ma ogromny wpływ na to, co postrzegamy. Metoda może być ujęta w metaforze widzenia: coś ukazuje, a jednocześnie inne aspekty ukrywa. Pojawia się zatem pytanie czy można łączyć różnorodne metody badawcze, jeśli mogą one ukazywać różne rzeczywistości. Istotne jest więc pytanie o to, czy obiekt badań jest konstruowany (tworzony) czy odkrywany. Klasyczny punkt widzenia zakłada, że obiekt taki istnieje niezależnie od badań, podczas gdy konstruktywizm twierdzi, że jest on tworzony przez samo badanie. Znaczyłoby to, że różne nauki badają odmienne obiekty.

W konsekwencji pojawia się problem pierwszo- i trzecio-osobowego punktu widzenia. Fenomenologia umysłu wymaga podejścia subiektywnego z pierwszoosobowego punktu widzenia, przy użyciu introspekcji i subiektywnych jakości zmysłowych (qualia). Podejście naukowe preferuje język obiektywny i badanie mózgu (a nie umysłu), bez możliwości wyjaśnienia qualiów. Zatem, czy w ogóle można pokonać trudności pojawiające się ze względu na tę fundamentalną różnicę w sposobie wyjaśniania? Czy istnieje tylko jedna kognitywistyka badająca wszystkie problemy poznania, czy też kwestia poznania jest przedmiotem badań różnych nauk?