Uwaga, otwiera nowe okno. PDFDrukujEmail



Paweł Borkowski

Indywidualna prewencja jako istotna cecha ustroju paternalistycznego

  • język publikacji: polski


Streszczenie

Artykuł objaśnia jedną z istotnych cech paternalizmu – systemu rządów politycznych funkcjonującego obecnie w tak zwanych państwach opiekuńczych. Paternalizm de facto i de iure dąży do całkowitej kontroli nad ludzkimi zachowaniami, również tymi, które w głównej albo wyłącznej mierze dotyczą samych podmiotów działających. Dla potrzeb artykułu tę szczególną właściwość rządów paternalistycznych określono mianem „indywidualna prewencja”. Indywidualna prewencja wydaje się opierać na ogólnym założeniu, że istoty ludzkie, jeśli są pozostawione bez nadzoru politycznego, mogą zachowywać się w sposób autodestrukcyjny albo przynajmniej krzywdzić same siebie. W związku z tym zwolennicy paternalizmu utrzymują, że państwo, korzystając z właściwych sobie środków ustawodawczych, administracyjnych i karnych, powinno uniemożliwiać obywatelom krzywdzenie samych siebie i przez to poszerzać zakres ich racjonalności i wolności. Pozostaje jednak faktem, że ogólne założenie, na którym opiera się indywidualna prewencja, jest wysoce dyskusyjne. Jak dowodzi na przykład Arystoteles w "Etyce Nikomachejskiej", niemożliwe jest, żeby ktokolwiek krzywdził siebie świadomie i dobrowolnie. Oczywiście jednostki mogą niekiedy postępować autodestrukcyjnie z racji nieuniknionych ograniczeń swojej wiedzy i kompetencji. Niemniej, jak brzmi wniosek artykułu, państwo paternalistyczne wbrew swojej naczelnej idei łatwo przeradza się w państwo totalitarne.